Gevolgen van de uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof over IEE

De uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof, waarin de meeste tarieven die zijn opgelegd op grond van de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) ongeldig worden verklaard, betekent een belangrijke juridische reset voor het Amerikaanse handelsbeleid. Hoewel hierdoor ongeveer 75% van de bestaande tarieven onmiddellijk wordt afgeschaft, betekent dit niet dat het protectionisme wordt losgelaten. In plaats daarvan wordt een fase van verhoogde beleidsonzekerheid, juridische experimenten en korte termijn-volatiliteit in de handelsstromen (opnieuw) ingeluid.

Welke tarieven zijn afgeschaft?

Het Hof bevestigde opnieuw dat de bevoegdheid om belastingen te heffen bij het Congres ligt en oordeelde dat de IEEPA geen toestemming geeft voor algemene, voor de hele economie geldende invoertarieven die naar goeddunken van de president worden opgelegd. Als gevolg daarvan werd ongeveer 75% van de 2 biljoen dollar aan tarieven (die op grond van de IEEPA waren opgelegd) ongeldig verklaard.

De uitspraak maakte een einde aan de “Liberation Day”-tarieven en verschillende politiek gemotiveerde tarieven, variërend van 10% tot 50%, waaronder die welke op basis van specifieke politieke motieven waren opgelegd aan China, Mexico, Canada, Brazilië en India. Deze tarieven zijn moeilijker opnieuw op te leggen zonder goedkeuring van het Congres, aangezien ze niet eenvoudig kunnen worden hersteld op basis van alternatieve wettelijke bevoegdheden. 

Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot de Amerikaanse tarieven?

Hoewel de IEEPA-tarieven zijn afgeschaft, blijven de sectorspecifieke tarieven die zijn opgelegd op grond van andere wettelijke bevoegdheden, zoals sectie 232 (bijvoorbeeld staal, auto's, koper), intact.

President Trump kondigde direct na de uitspraak van het Hooggerechtshof ook een algemeen tarief van 10% aan op grond van sectie 122, onder verwijzing naar een noodsituatie op het gebied van de betalingsbalans, dat op 24 februari 2026 van kracht werd. Dit tarief van 10% op de meeste Amerikaanse importproducten op grond van artikel 122, bovenop de bestaande tarieven, brengt het effectieve tarief van de VS van 15,3% op 11,6%.

Sinds de ondertekening van het uitvoeringsbesluit voor het tarief van 10% heeft president Trump een verhoging tot 15% (de bovengrens) aangekondigd, maar het is nog niet duidelijk of en wanneer dat zal gebeuren. Bovendien is deze vervanging tijdelijk en vervalt deze automatisch na 150 dagen. Gedurende deze periode zal de regering langetermijnopties onderzoeken (bijvoorbeeld secties 301 of 232).

Wat nu? Plan B

De regering onderzoekt al alternatieve juridische wegen om tarieven op te leggen. IEEPA was aantrekkelijk vanwege de snelheid en de discretionaire bevoegdheid van de uitvoerende macht, maar de regering heeft alternatieve juridische wegen. Een dilemma is dat de andere wetten langere beoordelingsperiodes van 3-8 maanden met zich meebrengen, wat een vertraging veroorzaakt, maar geen beleidsomkering.

De uitspraak dwingt de president om actief te kiezen welke tarieven hij opnieuw wil opleggen, in plaats van te vertrouwen op noodbevoegdheden. Het vermindert ook de mogelijkheid om tarieven als onderhandelingsinstrument te gebruiken. Maar over het algemeen is de periode van onzekerheid groter geworden.

Gevolgen voor handelspartners en sectoren

De uitspraak maakt bestaande handelsovereenkomsten ingewikkelder. De overeenkomst tussen de EU en de VS, met een overeengekomen maximum van 15%, wordt problematisch als de nieuwe tarieven van 10% bovenop de meestbegunstigingsrechten (MFN) komen. Hierdoor zouden de tarieven voor maximaal 8% van de EU-producten boven het maximum uitkomen, terwijl het toepassingsgebied wordt uitgebreid tot bijna alle invoer. De onzekerheid en de ondermijning van de aard van de overeenkomst die afgelopen juli werd bereikt, hebben Europese functionarissen ertoe aangezet de geplande stemming over de overeenkomst uit te stellen. Landen als Japan en India, die investeringsverplichtingen hebben aangeboden in ruil voor tariefverlichting, worden nu geconfronteerd met een zeer onzekere beleidsomgeving. 

In feite treft de afschaffing van de IEEPA-tarieven de traditionele bondgenoten van de VS het hardst. Dit staat in contrast met een zekere stimulans voor landen die geen handelsovereenkomst met de VS hebben gesloten. Op korte termijn komen landen als Brazilië en China als grote begunstigden naar voren, met een scherpe daling van hun effectieve tarief – van 26,3% naar 10,8% in Brazilië en van 36,8% naar 26,9% in China. India, Thailand en Vietnam, die hoge IEEPA-tarieven hadden, zullen ook aanzienlijk lagere tarieven krijgen.

De impact op Mexico zou beperkt moeten blijven, aangezien goederen die aan de USMCA voldoen, vrijgesteld blijven. De uitspraak verzwakt ook de geloofwaardigheid van de president om zich terug te trekken uit de USMCA, waardoor zijn onderhandelingspositie in de heronderhandelingen van dit jaar wordt verzwakt. Buiten Mexico en Brazilië heeft de beslissing een beperkte impact op andere Latijns-Amerikaanse landen, zolang het 122-tarief op 10% blijft, in lijn met de vorige tarieven voor landen als Chili en Peru.

De sectorale impact gaat hand in hand met de geografische impact. Aangezien vooral Aziatische markten aanzienlijke tariefverlagingen zien, zullen sectoren als textiel, lederwaren en kleding de sterkste dalingen zien.

Macro-economische en fiscale implicaties

De markten zijn teruggekeerd naar een omgeving met grote onzekerheid, waarmee een einde komt aan een periode van fragiele voorspelbaarheid die werd bereikt door overeenkomsten en stille, geleidelijke tariefverlichting. Bedrijven worden geconfronteerd met hernieuwde onzekerheid rond tariefregelingen en juridische risico's, waaronder de mogelijke inning van IEEPA-terugbetalingen.

De onzekerheid zal de (niet-AI-gerelateerde) vaste investeringen in de VS blijven ondermijnen. Maar op korte termijn zal dit waarschijnlijk weer leiden tot een toename van de handel, terwijl alternatieve tariefinstrumenten worden onderzocht, met name voor sectoren die een aanzienlijke daling van hun effectieve tarieven hebben gezien. Hoewel deze toename niet zo groot zal zijn als vorig jaar in de aanloop naar de Liberation Day-tarieven, zou dit de handelsgroei dit jaar hoger kunnen maken dan aanvankelijk verwacht.

De fiscale gevolgen zijn zeer onzeker. Ten eerste is er de vraag of het ministerie van Financiën de ongeveer 140 miljard dollar die onder de IEEPA is geïnd, zal moeten terugbetalen. Gezien de onzekere vooruitzichten voor de tarieven, zowel nu als op de lange termijn, is het ook onmogelijk om met zekerheid voorspellingen te doen over de tariefinkomsten op de lange termijn. Dit zou een uitdaging kunnen vormen voor de begrotingsplannen van de regering met de uitbreiding van de belastingverlagingen dit jaar.

Vooruitzichten: nog steeds dezelfde richting, maar een andere route

Voor de toekomst verwachten we dat de handelsoorlog van de VS zal voortduren, maar met meer onzekerheid. Er zijn nog steeds alternatieve juridische instrumenten beschikbaar, maar die zijn trager in de uitvoering en juridisch risicovol. De fragiele voorspelbaarheid door middel van overeenkomsten en tariefverlagingen om de inflatie te beheersen, is nu verdwenen.

Fundamenteel gezien zijn tarieven, eenmaal opgelegd, vaak moeilijk terug te draaien. Dus zelfs op de lange termijn is een volledige terugdraaiing onder toekomstige regeringen onwaarschijnlijk. We verwachten een voortdurende verschuiving naar meer gerichte en strategische tarieven, niet een terugkeer naar vrijhandel.

Deze onzekere tijden hebben een impact op het aantal te verwachten insolventies. Bekijk zeker nog eens onze ‘Atradius Insolventie Outlook – oktober 2025’.